Historia
Zabagno to kociewska osada o bogatej historii, nierozerwalnie związana z dziejami Swarożyna, Pomorza i regionu Kociewie. Przez wieki miejscowość dzieliła losy tej części Polski — od nadania Swarożyna przez księcia Sambora II (1256), przez panowanie krzyżackie, rozbiory, aż po utworzenie samodzielnego sołectwa w 2026 roku.
Utworzenie Sołectwa Zabagno
23 kwietnia 2026 roku Rada Gminy Tczew jednogłośnie uchwaliła podział Sołectwa Swarożyn i utworzenie odrębnego Sołectwa Zabagno. Decyzję poprzedziły konsultacje społeczne (lipiec 2025), w których 76 mieszkańców jednomyślnie opowiedziało się za wyodrębnieniem. 5 lipca 2026 odbyły się pierwsze w historii wybory sołtysa — wygrał Artur Leszczyński.
Reforma administracyjna
W wyniku reformy administracyjnej Zabagno (jako część sołectwa Swarożyn) zostaje włączone do gminy Tczew, powiatu tczewskiego, w nowo utworzonym województwie pomorskim. Wcześniej (1975–1998) należało do województwa gdańskiego.
Gromada Swarożyn
Zabagno wchodzi w skład gromady Swarożyn — najmniejszej jednostki podziału terytorialnego PRL. Po likwidacji gromad w 1972 roku Zabagno staje się częścią sołectwa Swarożyn, obejmującego także Młynki, Zwierzynek i Waćmierek.
Wyzwolenie i nowy początek
Armia Czerwona wyzwala Pomorze spod okupacji. Baron Wilhelm von Paleske, właściciel majątku w Swarożynie, ucieka. Opuszczony kościół ewangelicki przejmują katolicy — powstaje parafia pw. św. Andrzeja Boboli (erygowana 1937, ale aktywna od 1945). Zabagno wraca do Polski.
Okupacja niemiecka
III Rzesza anektuje Pomorze do Reichsgau Danzig-Westpreußen. Ludność polska poddawana jest masowym aresztowaniom, wysiedleniom i pracy przymusowej. Wielu mieszkańców regionu ginie w obozach koncentracyjnych.
Powrót do odrodzonej Polski
W styczniu-lutym 1920 roku wojska polskie obejmują Pomorze. 10 lutego generał Józef Haller dokonuje symbolicznych zaślubin Polski z morzem w Pucku. Zabagno staje się częścią województwa pomorskiego II RP.
Budowa kościoła w Swarożynie
19 września 1895 roku oddano do użytku neogotycki kościół w Swarożynie, zbudowany z cegły i kamienia. Świątynia służyła społeczności ewangelickiej (luterańskiej). Właścicielem majątku w Swarożynie był wówczas baron von Paleske.
I Rozbiór Polski
W wyniku I Rozbioru Polski tereny Pomorza trafiają pod panowanie Królestwa Prus. Rozpoczyna się okres germanizacji trwający niemal 150 lat.
Powrót do Królestwa Polskiego
Na mocy II Pokoju Toruńskiego Pomorze Gdańskie wraca do Polski jako część Prus Królewskich. Rozpoczyna się okres prosperity i rozwoju regionu.
Wojna trzynastoletnia
Mieszkańcy Pomorza wspierają Związek Pruski w walce przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu. Wojna kończy się zwycięstwem Polski.
Panowanie Zakonu Krzyżackiego
W 1308 roku Zakon Krzyżacki zajmuje Pomorze Gdańskie, przejmując kontrolę nad regionem od książąt pomorskich. Akt ten potwierdza traktat z Soldin (1309). Rozpoczyna się okres kolonizacji i budowy zamków warownych.
Pierwsza wzmianka o Swarożynie
Książę pomorski Sambor II nadaje Swarożyn — jest to pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości, z którą Zabagno było historycznie związane. Cztery lata później (1260) Sambor II nada Tczewowi prawa lubeckie.
Włączenie do państwa polskiego
Region Pomorza, w tym tereny dzisiejszego Zabagno, zostaje włączony do państwa Mieszka I w drugiej połowie X wieku. Rozpoczyna się okres polskiego panowania nad tymi ziemiami.
Kociewie — nasz region
Kociewie to region etnokulturowy w północnej Polsce, położony we wschodniej części Borów Tucholskich, na terenie Pomorza. Region zamieszkuje około 353 000 osób.
Największe miasta regionu to Tczew (59 111 mieszkańców), Starogard Gdański (47 272) — tradycyjna stolica kulturalna Kociewia — oraz Świecie (25 614).
Pierwsza udokumentowana wzmianka o nazwie „Gociewie" pochodzi z 10 lutego 1807 roku, z okresu powstania wielkopolskiego. Etnograf Florian Ceynowa opisywał charakterystyczne dla regionu „melodyjne akcenty" i tradycje rolnicze.
Region szczyci się bogatym dziedzictwem architektonicznym — od gotyku, przez barok, po secesję. Do najważniejszych zabytków należą Bazylika Katedralna Wniebowzięcia NMP w Pelplinie oraz Zamek w Gniewie.
Kociewie to również żywa tradycja kulinarna, rękodzielnicza i folklorystyczna. Mieszkańcy regionu pielęgnują gwarę kociewską, tradycyjne stroje i obrzędy, które stanowią ważny element tożsamości lokalnej.